Bilgisayar kullanıp da karşısına dosyaları sıkıştırmak, küçültmek ve arşivlemek için kullanılan bir program olan WinRAR çıkmayan var mıdır? Çok zor... Bundan 30 yıl önce Rusya’nın Çelyabinsk kentinde yaşayan programcı Yevgeniy Roşal, bilgisayar dünyasının en kalıcı yazılımlarından birine dönüşecek WinRAR’ı geliştirdi. 1995 yılında yayımlanan program, kısa sürede dosya sıkıştırma ve arşivleme alanında milyonlarca kullanıcının vazgeçilmez araçlarından biri haline geldi.
WinRAR’ın hikayesini farklı kılan yalnızca teknik başarısı değil, aynı zamanda alışılmışın dışındaki iş modeli oldu. Programın 40 günlük deneme süresi sona erdiğinde kullanıcıların karşısına lisans satın alma hatırlatması çıkıyor, ancak bu pencere kapatılarak yazılım kullanılmaya devam edilebiliyor. Yevgeniy Roşal’a göre bu yaklaşım bilinçli bir stratejiydi. Ücretsiz alternatiflerin çoğaldığı bir dönemde amaç, kullanıcıları zorlamak değil, WinRAR’ı mümkün olduğunca geniş kitlelere ulaştırmaktı.
Bu güvene dayalı model yıllar içinde WinRAR’ın en büyük avantajlarından birine dönüştü. Kullanıcılar programı ücretsiz kullanabilse de özellikle şirketler ve kamu kurumları yasal uyumluluk nedeniyle lisans satın almayı tercih etti. Şirket, 2024 yılında ilk kez her ay yaklaşık 10 bin bireysel kullanıcının da gönüllü olarak lisans aldığını açıkladı.
Yevgeniy Roşal (fotoğrafta ortada), teknik geliştirmeye odaklanan bir programcı olarak kalmayı seçti ve 2004 yılında yazılım haklarını kardeşi Aleksandr Roşal’a devretti. Ürünün dünya çapındaki dağıtım ve satış haklarını ise Almanya merkezli Win.rar GmbH üstlendi. Şirketin hisselerinin yüzde 70’i Burak Canboy’a (solda), yüzde 30’u ise Öncül Kaya’ya (sağda) ait bulunuyor.
Bugün 500 milyondan fazla cihazda kurulu olan WinRAR, dev teknoloji şirketleriyle rekabet etmeden kendi alanında küresel bir marka haline geldi. Küçük ekip yapısı, düşük işletme maliyetleri ve neredeyse hiç agresif pazarlamaya ihtiyaç duymayan sadık kullanıcı kitlesi, şirketin yıllarca kârlı kalmasını sağladı. Win.rar GmbH’nin Mart 2025’te sona eren mali yıldaki net kârı 504 bin euro olarak açıklanırken, bazı bağımsız uzmanlar şirketin yıllık gelirinin 15–30 milyon dolar seviyesinde olabileceğini tahmin ediyor.
Aradan geçen yıllarda işletim sistemlerine kendi sıkıştırma araçları eklense de WinRAR popülerliğini tamamen kaybetmedi. RAR formatı oluşturabilmesi, güçlü şifreleme seçenekleri, büyük dosyaları parçalara ayırma ve hasarlı arşivleri onarma özellikleri programın tercih edilmesini sürdürüyor.
Yevgeniy Roşal’ın küçük bir yazılım projesi olarak başlattığı WinRAR, bugün teknoloji dünyasında farklı bir başarı örneği olarak gösteriliyor: Kullanıcıları kısıtlamak yerine güvene dayanan bir modelle, 30 yıl boyunca ayakta kalan nadir programlardan biri.
WinRAR’ın dünya yolculuğunda iki Türk girişimci de önemli rol oynadı. Almanya’da yaşayan Burak Canboy ve Öncül Kaya, 2002 yılında henüz öğrenciyken win.rar GmbH şirketini kurarak yazılımın küresel satış, pazarlama ve destek süreçlerini üstlendi.
Canboy, daha önce verdiği bir röportajda WinRAR macerasının aslında küçük bir öğrenci girişimi olarak başladığını anlattı. Pazarlama alanındaki deneyimi sayesinde WinRAR’ın uluslararası dağıtım ağı üzerinde çalışmaya başlayan Canboy, Öncül Kaya ile birlikte markayı daha profesyonel bir yapıya taşımaya karar verdi. İkili, Almanya’da prestijli kabul edilen GmbH şirket yapısını kurabilmek için gerekli sermayeyi aile desteğiyle sağladı.
Canboy’un anlattığına göre amaç başlangıçta dev bir teknoloji şirketi yaratmak değildi. WinRAR üzerinden eğitim hayatları boyunca küçük bir gelir elde etmeyi planlıyorlardı. Ancak programın dünya çapında büyümesiyle birlikte şirket, yüz milyonlarca kullanıcıya ulaşan bir yazılımın küresel operasyon merkezine dönüştü.
Bugün Berlin merkezli win.rar GmbH, WinRAR’ın dünya çapındaki satış, pazarlama ve destek faaliyetlerini yürütüyor. Böylece Çelyabinskli programcı Yevgeniy Roşal’ın geliştirdiği küçük bir arşivleme yazılımı, Türk girişimcilerin de katkısıyla 500 milyondan fazla cihazda kullanılan küresel bir markaya dönüştü.