2022-2023 şoku Rusya'da tüketimi nasıl değiştirdi?
Moskova HSE (Yüksek Ekonomi Okulu) araştırmasına göre, 2022–2023 yıllarında yaşanan dış şok ve yaptırımlar Rus hanehalklarının harcama yapısını belirgin biçimde değiştirdi. En önemli eğilim, mal harcamalarının azalması, hizmetlerin ise gelir içindeki payının artması oldu.
Vedomosti'nin aktardığı Rosstat verilerine göre, gıda harcamalarının toplam gelir içindeki payı 2022–2023 döneminde yüzde 31–30 seviyesinde kaldı. Bu oran pandemi öncesi düzeye yakın seyretti. Buna karşılık ev dışında yeme içmeye ayrılan pay yüzde 2,8’e yükseldi. 2019’da bu oran yüzde 3,2 iken pandemi döneminde yüzde 2’nin altına düşmüştü. Araştırmacılara göre restoran ve kafelere olan talep, yurtdışı seyahatlerin azalmasını kısmen telafi etti.
Gıda dışı ürünlere yapılan harcamaların payı tüm gelir gruplarında geriledi. Özellikle ithal ürünlere erişimin azalması, yabancı markaların çekilmesi ve ürün çeşitliliğinin daralması bu düşüşte etkili oldu. Araştırma, bu alanda bir harcama platosu oluştuğunu, yani gelir artsa bile gıda dışı harcamaların büyümediğini ortaya koyuyor.
Buna karşılık hizmet harcamaları istikrarlı biçimde arttı. Ulaşım, konut ve komünal hizmetler ile iletişim giderleri fiyat artışları nedeniyle yükseldi. Rosstat’a göre konut ve komünal hizmetlerin payı yüzde 10–11 bandında, iletişim hizmetleri ise yaklaşık yüzde 2,7 seviyesinde bulunuyor. Ayrıca eğitim, kültürel etkinlikler ve spor harcamaları da hizmetlerin payını artıran unsurlar arasında yer aldı.
Alkol harcamalarında ise tablo daha farklı. Geliri artan hanelerde alkol harcamalarının payı azalırken, geliri değişmeyen gruplarda sınırlı artış görüldü. Genel olarak alkolün toplam harcamalar içindeki payı yüzde 1,5–1,6 düzeyinde kaldı.
Araştırma, Rusya’da tüketimin giderek mal ağırlığından hizmet ağırlığına kaydığını ortaya koyuyor.
23.1.2026
Реклама