SSCB'den bugüne: 10 bin rubleyle ne alınabiliyordu?
SSCB’ye dair nostalji Rusya'da çoğu zaman “güçlü ruble” ve yüksek alım gücü anlatılarıyla besleniyor. M. Komsomolets de bu nostaljiyi arşiv verileri ile sayfalarına taşıdı:
Bu algıyı somutlaştırmak için döviz kuru iyi bir gösterge sunuyor. 1985 yılında Sovyetler Birliği’nde doların "resmi kuru" yaklaşık 0,70 rubleydi. Yani resmen ruble, dolardan daha değerli bir para birimiydi. Bu hesaba göre 10 bin Sovyet rublesi teorik olarak o tarihte yaklaşık 14 bin dolara denk geliyordu. Elbette bu tamamen kâğıt üzerindeki bir karşılıktı; çünkü o dönemde serbest döviz piyasası yoktu ve sıradan vatandaşın dolara erişimi bulunmuyordu.
Buna rağmen 10 bin ruble, iç piyasada son derece büyük bir servet sayılıyordu. Ortalama maaşın yaklaşık 190 ruble olduğu 1985’te bu tutar, dört yılı aşkın bir gelire karşılık geliyordu. Bu parayla neredeyse üç Zaporojets otomobil alınabiliyor ya da kooperatif sistemi üzerinden tek odalı bir daireye yaklaşmak mümkün oluyordu. Gıda fiyatları düşüktü; ekmek, süt, et ve şeker geniş kesimler için ulaşılabilirdi. Ancak temel sorun fiyat değil, erişimdi. Birçok ürün kıttı, uzun kuyruklar vardı ve araba ya da mobilya almak için yıllarca sıra bekleniyordu. Para vardı, ama harcanacak mal her zaman bulunmuyordu.
2025’e gelindiğinde tablo tamamen değişti. Dolar kuru yıl ortalaması itibarıyla yaklaşık 83–84 ruble seviyesinde. Bu kurla 10 bin ruble yaklaşık 120 dolara denk geliyor. Yani döviz karşılığı açısından ruble, 1985’e kıyasla dramatik biçimde değer kaybetmiş durumda. Bugün 10 bin ruble ancak sınırlı miktarda gıda ya da küçük hediyeler almaya yetiyor.
Uzmanlara göre sonuç net: 1985’te Sovyet vatandaşı nominal olarak çok daha zengindi, fakat bu zenginlik gerçek bir seçim özgürlüğü sunmuyordu. 2025’te ise para daha zayıf, ancak ürün çeşitliliği, erişim ve yaşam tarzı açısından imkanlar çok daha geniş. Bu yüzden gazeteye göre, “kim daha zengindi” sorusunun yanıtı, ruble miktarından çok, paranın sağladığı erişim ve özgürlükle ilgili.
26.1.2026
Реклама