Anayasa Mahkemesi, Rusya gayrimenkul piyasasında yıllardır süregelen "apartament-apartman" (ticari statülü konut) ve "daire" (konut statülü konut) arasındaki ayrımı esneten tarihi bir karar aldı. Mahkeme, "otel tipi" statüsünde olan ancak tapuda "konut dışı" (neji-loye pomeşçeniye) olarak görülen apartmanlarda geçici ikamet kaydı (registratsiya po mestu prebıvaniya) yapılabilmesine izin verdi.
St. Petersburg’da bir ailenin, annelerine ait apartmanda kayıt yaptıramaması üzerine açtığı davada mahkeme, bu yasağın mülkiyet hakkını ve seyahat özgürlüğünü kısıtladığına hükmetti ve Anayasa’ya aykırı buldu. Kararda, binanın projesine göre otel hizmeti sunmasa bile fiilen barınma ihtiyacını karşıladığı ve bu binalarda yaşayanların sosyal haklardan mahrum bırakılmasının anayasaya aykırı olduğu belirtildi.
Rusya hukuk sisteminde "kvartira" (daire) ve "apartman" arasında keskin bir çizgi var. Daireler resmi "konut fonu"na dahil ve buralarda kalıcı ikametgah (propiska) hakkı bulunuyor. "Apartament-apartman" sayılan yerler ise hukuken ticari alan (ofis gibi) statüsünde. Bu nedenle apartman sahipleri daha yüksek emlak vergisi ve fatura ödüyor, ayrıca bugüne kadar bu binalarda geçici de olsa ikamet kaydı yaptırmak neredeyse imkansızdı. Yeni karar, apartmanların bu dezavantajlı hukuki statüsünü kısmen iyileştirerek onları "yaşanabilir alan" olarak resmen tanımış oldu.
Alınan bu karar, apartmanlarda kalıcı ikametgah (pasaporttaki mühür) hakkı tanımıyor; sadece belirli bir süreyi kapsayan geçici kayıt hakkı veriyor. Ancak bu geçici kayıt bile Rusya’da yaşayanlar için büyük önem taşıyor. Zira devlet hastanelerinden yararlanmak, çocukları bölgedeki okullara kaydettirmek ve resmi işleri yürütmek için bu kayıt zorunlu. Hükümet ve yasama organları, şimdi bu mahkeme kararı doğrultusunda ilgili kanunlarda düzenleme yaparak, ticari statüdeki bu konutların fiilen ev olarak kullanılmasının önündeki bürokratik engelleri kaldıracak.
Kararın çıkmasını sağlayan isim ise St. Petersburg’da yaşayan Viktoriya Piunova oldu. Piunova, alt mahkemelerde tüm başvuruları reddedilmesine rağmen süreci sonuna kadar taşıdı ve Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı bireysel başvuru sonucunda bu karar alındı. Böylece yıllardır süren bir hukuki boşluk ilk kez üst düzeyde sorgulanmış oldu.
Mevzuata göre Rusya vatandaşları üç aydan uzun süre başka bir şehirde kalacaksa geçici ikamet kaydı yaptırmak zorunda. Avrasya Ekonomik Birliği vatandaşları için bu süre bir ay, diğer yabancılar için ise yedi gün. Geçici kayıt genellikle bir yıllık düzenleniyor ve sınırsız şekilde uzatılabiliyor. Ayrıca bu kayıt, kişinin daimi ikamet adresindeki kaydını iptal etmesini gerektirmiyor. Anayasa Mahkemesi’nin kararı, apartman sahipleri ve kiracıları için önemli bir pratik kolaylık anlamına geliyor.