Daralan ihracatta Rus gazı 2025’te nereye gitti?
Rusya, Avrupa’ya yönelik boru hattı gaz ihracatında büyük kayıplar yaşarken bu açığı sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatları, Asya yönlü yeni hatlar ve iç pazarla kısmen telafi etmeye çalıştı. Forbes’un değerlendirmesine göre Rusya, 2021’de Avrupa Birliği’ne 157 milyar metreküp gaz gönderirken bu hacim 2025’e gelindiğinde keskin biçimde düştü. Avrupa Komisyonu verileri, Rus gazının AB ithalatındaki payının 2022 başındaki yüzde 45 seviyesinden 2025’in ilk yarısında yüzde 13’e gerilediğini gösteriyor.
Almanya’ya gaz taşıyan Kuzey Akım hattının 2022’de devre dışı kalması ve Yamal Avrupa hattının durmasıyla Avrupa yönlü boru hattı ihracatı neredeyse tamamen çöktü. 2025’te Avrupa’ya kalan tek ana kanal, TürkAkım’ın Balkan kolu oldu. Uzmanlar, 2027’den sonra Avrupa Birliği’nin boru hattı ve LNG ithalatını tamamen sonlandırma planlarının Rusya için bu pazarı uzun vadede belirsiz hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Bu kayıplara karşılık Rusya, Orta Asya ve Belarus’a gaz sevkiyatını artırdı. Gazprom Başkanı Aleksey Miller, 2025’te Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’a yapılan sevkiyatların yüzde 20 arttığını açıkladı. Ancak analistlere göre bu artış mutlak hacim açısından sınırlı kaldı. Buna karşılık Belarus’a gönderilen gaz miktarı yaklaşık 18 milyar metreküp seviyesinde istikrarını korudu.
İç pazarda ise tüketim hafif geriledi. Ilık geçen kış ve serin yaz ayları nedeniyle 2025’te Rusya’daki toplam gaz tüketimi bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 2 düştü. Buna rağmen devlet, sosyal gazlaştırma programları ve iç piyasada gaz kullanımını artırma hedefi doğrultusunda Gazprom’u desteklemeyi sürdürüyor. Bu kapsamda şirket, ek vergi yüklerinden muaf tutulurken iç fiyat artışlarına da alan açıldı.
Asya cephesinde en kritik başlık Çin oldu. Gazprom, Sibirya’nın Gücü hattı üzerinden 2025’te Çin’e 38,8 milyar metreküp gaz sevk etti. Bu miktar planlananın üzerinde gerçekleşti. Moskova ve Pekin, sevkiyatların 2030 sonrasında 44 milyar metreküpe çıkarılması konusunda anlaşmaya varmış durumda. Ayrıca Sibirya’nın Gücü-2 projesi de masada bulunuyor. Uzmanlar, Çin’in LNG piyasalarına bağımlılığı azaltma isteğinin bu projeye olan ilgiyi artırdığını, ancak nihai sözleşmenin henüz imzalanmadığını belirtiyor.
Forbes’un görüştüğü analistlere göre Rus gaz sektörü, küresel arz fazlası nedeniyle önümüzdeki yıllarda düşük fiyat ortamıyla karşı karşıya kalacak. Bu durum ihracat gelirlerini baskılarken, devlet desteği sayesinde Gazprom’un büyük altyapı projelerini sürdürmesi hedefleniyor. 2026’da şirketin önceliği borç yükünü kontrol altında tutmak ve Asya pazarındaki konumunu güçlendirmek olacak.
9.1.2026
Реклама