"Yeni plan mantıklı görünse de uygulanabilir değil..."
Rus siyaset bilimci ve yorumcu Georgi Bovt, The Washington Post’un gündeme getirdiği yeni ABD barış planını değerlendirirken, Washington’ın Alaska’nın Anchorage kentinde yapılan ABD-Rusya zirvesiyle ilişkilendirilen “Anchorage ruhundan” uzaklaştığını belirtiyor. Yeni taslak Ukrayna’daki çatışmaların mevcut cephe hattında dondurulmasını, Kiev’in Rusya’nın kontrolündeki topraklar üzerindeki hâkimiyetini tanımasını, Moskova ile Avrupa arasında yeni bir güvenlik ve ekonomi anlaşması yapılmasını ve Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesi düzeyinde güvenlik garantileri verilmesini öngörüyor.
BFM'de bir mnakale kaleme alan Bovt’a göre plan, önceki ABD önerilerinden farklı olarak her iki tarafa da taviz yüklemesi bakımından daha dengeli görünse de “şimdilik pek uygulanabilir değil”. Yorumcu, temel sorunu şu sözlerle ifade ediyor: “Bir gerçekleşmesi mümkün olmayan taviz, başka bir tavizle değiştiriliyor.”
Plana göre Kiev’den kontrol ettiği topraklar üzerindeki Rus kontrolünü tanıması, Moskova’dan ise kontrolü altında bulunmayan bölgeler üzerindeki toprak taleplerinden vazgeçmesi isteniyor.
Bovt, yeni planın tarafları uzun süredir vazgeçilmez ilan ettikleri ilkelerinden geri adım atmaya zorladığını vurguluyor. Ukrayna Anayasası’nın toprak değişiklikleri için ülke çapında referandum öngördüğünü hatırlatan yorumcu, Rusya açısından da mevcut cephe hattının dondurulmasının, Moskova’nın dört Ukrayna bölgesinin tamamı üzerindeki anayasal iddialarından vazgeçmesi anlamına geleceğini belirtiyor.
Bovt, teklifin mantığını çarpıcı bir ifadeyle şöyle özetliyor: “Kiev’e Kramatorsk’u, Kırım ve Mariupol’ün kaybını imzalayarak kabul etmesi karşılığında takas etmesi; Moskova’ya ise toprak kazanımlarının hukuken tanınması karşılığında Zaporijya ve Herson’dan vazgeçmesi öneriliyor.”
Avrupa’ya ise savaşın sonuçlarını tanımama politikasını, Rusya’nın da dahil olacağı yeni bir güvenlik mimarisiyle değiştirme seçeneği sunuluyor. Ancak Bovt’a göre tarafların bu ölçekte taviz vermeye hazır olduğuna dair somut bir işaret bulunmuyor.
Yorumcu, Washington’ın Kiev üzerindeki baskısının ise şimdiden belirginleştiğine dikkat çekiyor. Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Florida’daki görüşmeler sırasında Ukrayna’ya istihbarat aktarımının durdurulabileceği mesajını verdiğine ilişkin haberleri hatırlatan Bovt, Avrupa’da da ABD silah sevkiyatının askıya alınabileceği endişesinin bulunduğunu belirtiyor. Trump’ın Volodimir Zelenskiy’yi barışın önündeki temel engel olarak göstermesini de bu baskı politikasının bir parçası olarak yorumluyor.
Bovt’a göre Washington, Kiev’i önce Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmaya, ardından daha kapsamlı bir anlaşmayı kabul etmeye zorlayabileceği mesajını Moskova’ya veriyor. Yorumcu, Kremlin’in tutumunu da şöyle değerlendiriyor: “Dizel anlaşmasını ve en azından rafinerilere yönelik saldırılarda bir arayı elde ettikten sonra, Washington’ın Kiev üzerindeki baskısını artırmasını beklemek, yeni taslak planı eleştirmekten daha avantajlı.”
Bununla birlikte Bovt, Moskova’nın Donbas’ın tamamını kapsamayan bir ateşkese, NATO’nun 5. maddesine dayalı güvenlik garantilerine ve yaptırımların yeniden uygulanabileceği koşullu bir kaldırma mekanizmasına itiraz etmesinin beklendiğini yazıyor.
Bovt’a göre Avrupa’nın sürece katılması, yeni planın önceki ABD önerilerinden ayrılan önemli bir özelliği. Ancak Avrupa’nın Moskova’ya yaklaşımı hâlâ mesafeli ve kıtanın tutumu ortak bir çizgiye dönüşmüş değil.
Yorumcu, Avrupa’nın Rusya’yla doğrudan diyaloğa ve yaptırımların aşamalı gevşetilmesine zamanla yaklaşabileceğini, fakat bunun “çok dar bir koridor” içinde mümkün olduğunu savunuyor.
Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantileri, Rusya’nın enerji gelirlerinin paylaşılması, dondurulmuş varlıklar, Ukrayna ordusunun büyüklüğü ve Kiev’in NATO’yla ilişkisi gibi başlıklar da çözümsüz kalıyor.
Bovt, yeni taslağın iki tarafa da taviz yüklemesini ve Avrupa’yı sürece dahil etmesini olumlu bir farklılık olarak kaydetse de son değerlendirmesi ihtiyatlı: “Dışarıdan bakıldığında bütün bunlar bazılarına mantıklı bir uzlaşma gibi görünebilir. Gerçekte ise şimdilik pek uygulanabilir görünmüyor.”
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov’un Rusya, ABD ve Ukrayna arasında somut bir üçlü görüşme anlaşması bulunmadığını açıklaması da planın henüz müzakere edilmiş bir anlaşmadan çok bir taslak niteliğinde olduğunu gösteriyor.
14.10.2026
Реклама