Moskova'nın değişen görgü kuralları: Ne yapmalı?
"Moskova’da zaman uyan görgü kuralları nasıl özetlenir? Asıl mesele, herkesin sana eskisi gibi kayıtsız kalması!" MoskviçMag yazarı Darya Tyukova, başkentin değişen görgü kuralları üzerine yazdı:
"Ryazanov’un Garaj filminde Olga Ostroumova ile İgor Kostolevskiy arasında geçen şu diyalog, modern şehir görgüsünü anlatmak için oldukça uygun: “Sizin çok ilginç bir mesleğiniz var, var olmayan şeylerle uğraşıyorsunuz.” Moskova’da davranış kuralları çok hızlı değişiyor. Kimse kesin biçimde neyin doğru neyin yanlış olduğunu söyleyemiyor. Her şey yazılı olmayan bir toplumsal sözleşmeye dayanıyor. Bu yüzden de şehir sakinleri sık sık birbirlerini sinirlendiriyor.
Modern şehir görgüsünde bazı alışkanlıklar özellikle tartışma yaratıyor.
İlk eleştiriler genellikle “paket kahve” bardaklarına yöneliyor. Görgü meraklıları yürürken kahve içmenin kötü bir alışkanlık olduğunu söylüyor. Onlara göre insan kendini seviyorsa kafede oturup porselen fincandan kahve içmek için zaman bulmalı. Ama burada tuhaf bir çelişki var. Sokakta kahve içmek görgüsüzlük sayılırken, aynı kişinin dondurma yemesi kimseyi rahatsız etmiyor. Kapuçino bardağı “moda hevesi” sayılıyor, ama gofret külahı “çocukluk nostaljisi”.
Sokak yemeği için de benzer eleştiriler var. Oysa bulvarda elinde şavurma ya da pizza olan biri kimseyi rahatsız etmiyor. Sorun daha çok otobüste ya da metroda ortaya çıkıyor. Ani bir fren, küçük bir sarsıntı, birinin üzerine latte ya da dondurma dökülmesi işten bile değil.
Metro kuralları
Şair Bulat Okucava yıllar önce Moskova metrosu için basit bir kural söylemişti: “Sağda durun, soldan geçin.” Uzun süre bu yeterli oldu. Ama metro büyüdükçe sorunlar da arttı.
Eskiden çok işe yarayan bir soru vardı: “Bir sonraki durakta inecek misiniz?” Böylece insanlar birbirine yol verirdi. Gürültü engelleyici kulaklıkların yayılmasıyla bu alışkanlık neredeyse kayboldu. Bazıları doğrudan kalabalığı yararak çıkışa ilerliyor. Öte yandan vagona girer girmez kapıda duranlar da var. İnsan akışı nasıl olsa onları kenara iter diye düşünüyorlar.
Kulaklık takmayanlar ise başka bir sorun yaratıyor. Otobüste ya da metroda telefondan yüksek sesle video izleyen, mesaj dinleyen insanlar artık sıradan bir manzara. Bir köşede çocuk için açılmış çizgi film, biraz ileride futbol videoları, başka bir yerde torunun lazımlık macerasını anlatan görüntüler… Herkes istemeden bu sesleri dinlemek zorunda kalıyor.
Telefonla yürürken aniden durmak da ayrı bir problem. Özellikle metro geçitlerinde yoğun saatlerde bu durum kolayca çarpışmalara yol açabiliyor.
İki kişilik masa: ben ve laptopum
Kafeye gelip dizüstü bilgisayarla çalışmak artık normal sayılıyor. Ama dört kişilik masayı tek başına kaplamak, eşyaları sandalyelere yaymak ve iki saat boyunca tek kahveyle oturmak pek hoş karşılanmıyor. Bazı mekânlar buna karşı önlem almaya çalışsa da “müşteri her zaman haklıdır” anlayışı hâlâ güçlü.
Bir kafede sadece içecek sipariş etmek de tartışmalı. Moskova’da bar, kafe ve restoran ayrımı çok belirgin değil. İtalya’da ise durum farklı. Restoranda yalnızca kahve ya da şarap isterseniz sizi nazikçe bara yönlendirirler. Moskova’da ise yoğun saatlerde bile elinde tek kadehle masayı işgal eden müşteriye genellikle kimse bir şey söylemez.
Kaldırımda çıplak ayak, çimde bikini
Bugün Moskova’da kot pantolonla tiyatroya ya da restorana gitmek kimseyi şaşırtmaz. Yazın şort giymek de sıradan hale geldi. Ama bazıları için bu da yeterli değil.
Bazen küçük bir parkta çimlerin üzerinde güneşlenen yarı çıplak insanlar görmek mümkün. Karşı bankta ise yalnızca plaj mayosuyla oturan biri bulunabiliyor. Bu görüntüler tartışma yaratıyor. Oysa aynı insanlar bir plajda ya da açık havuzda olsaydı kimse yadırgamazdı. Belki de farkı yaratan yalnızca mekân.
Yaz bulvarlarının başka sahneleri de var. Bazen bir anne küçük çocuğunu çalıların yanında tuvaletini yapması için tutuyor. Bir yandan şehirde yeterli umumi tuvalet bulunmaması eleştirilebilir. Öte yandan çoğu zaman yakınlarda bir kafe ya da herkesin bildiği ücretsiz tuvaletler de bulunuyor.
Çekilin, içerik üretiyorum
Sosyal medya blogerleri de yeni görgü tartışmaları yaratıyor. Sorun video çekmeleri değil. Sorun “içerik üretme” sürecinin başkalarını bekletmesi.
Mesela bir giyim mağazasında kabin önünde kuyruk oluşuyor. İki kabin sürekli değişiyor, ama üçüncü kabinde hayat durmuş gibi. On beş dakika sonra genç bir kadın elinde bir sürü kıyafetle çıkıyor. Sıradaki müşteri kabine yöneliyor, fakat kadın onu durduruyor: “Ben daha bitirmedim.” Sonra yeni kıyafetler alıp tekrar kabine giriyor.
Elbette herkes aynanın karşısında istediği kadar vakit geçirebilir. Pantolon ya da elbise almak aceleye gelmez. Ama okulda sık sık hatırlatılan basit bir kural vardı: burada yalnız değilsin.
Belki de büyük şehir için en uygun ilke bu. Moskova’nın en ilginç özelliği şu: burada kimse kimse hakkında pek düşünmez. Çünkü kimsenin kimseyle işi yoktur. Bu yüzden belki de Moskova görgüsünün temel kuralı basit: öyle davran ki insanlar sana karşı bu kayıtsızlığı sürdürsün."
9.3.2026
Реклама