Ucuz petrol riski Rusya bütçesini ne kadar sarsabilir?
Ekonomist Alek Ahundov, 2025 yılı sonunda Rusya bütçesinin petrol ve gaz gelirlerinde tarihi bir düşüş yaşadığını hatırlatarak, tablonun 2026 için ciddi riskler barındırdığına dikkat çekiyor. Maliye Bakanlığı verilerine göre geçen yıl petrol ve gaz gelirleri 8,5 trilyon rublede kaldı; bu rakam pandemi yılı olan 2020’den sonraki en düşük seviye oldu. Ahundov’a göre mevcut küresel petrol fiyatları korunursa, 2026’da bütçe 3 trilyon rubleden fazla gelir kaybıyla karşı karşıya kalabilir ve Ulusal Refah Fonu “bir buçuk–iki yıl içinde eriyebilir”. Analistler bu tabloyu açıkça “bütçesel bir felaket” olarak tanımlıyor.
MoskviçMag'da yayımlanan makale, Rus petrolü Ural’ın fiyatlarındaki sert düşüşe de dikkat çekiyor. Kasım 2025’te varil fiyatı 50 dolar seviyesindeyken, aralık ayında 33 dolara kadar geriledi. Oysa bütçe 59 dolarlık varil fiyatı ve yaklaşık 9 trilyon ruble petrol-gaz geliri varsayımıyla hazırlanmıştı. Ahundov, bu hedeflerin ne kadar gerçekçi olduğunun belirsizliğini koruduğunu belirtiyor. OPEC verileri Rusya’nın üretimi kısmen kıstığını gösterse de, Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın da vurguladığı gibi yeni artışlar için “teknoloji ve yatırım gerekiyor, çünkü mevcut rezervler tükeniyor”.
Ahundov’un yazısında en çarpıcı başlıklardan biri, küresel piyasada olası arz artışı. Venezuela, İran, Arjantin, Brezilya ve Guyana gibi ülkelerin üretim kapasitesini artırma ihtimali fiyatlar üzerinde baskı yaratıyor. MGIMO’dan Petr Çuvahin’e göre, “petrol fiyatlarının 45–50 dolar bandına düşmesi halinde Rusya ekonomisi GSYH’nin yüzde 4–6’sı düzeyinde bir bütçe açığıyla karşılaşabilir”. Çuvahin, bu senaryonun rezerv fonlarının kullanımını, sosyal harcamalar üzerinde baskıyı ve rublede zayıflama ile enflasyon riskini beraberinde getireceğini söylüyor. Ona göre 1980’lerle yapılan karşılaştırmalar tamamen yersiz değil; “olumsuz konjonktür ile sistemik sorunlar arasındaki zaman farkı, ‘durumu idare ediyoruz’ yanılsaması yaratabilir”.
Buna karşılık bazı uzmanlar daha temkinli ve iyimser bir tablo çiziyor. Rosgosstrah Jizn’den Mihail Şulgin, petrol ve gaz gelirlerinin bütçe içindeki payının yüzde 50’nin üzerinden yüzde 23’e gerilediğini hatırlatarak, “artık petrol bütçenin birinci değil ikinci gelir kalemi” diyor. Şulgin’e göre Rus ekonomisi 2026’yı sakin şekilde atlatabilir ve küresel petrol piyasası yeniden arz açığına girerse fiyatlar 60 doların üzerine çıkabilir. Ahundov ise genel çerçeveyi şöyle özetliyor: Venezuela ve İran kaynaklı ucuz petrol ihtimali, yaptırımlar ve jeopolitik baskılarla birleştiğinde, Rusya için asıl risk kısa vadeli bir çöküş değil; “hidrokarbonlara dayalı büyüme modelinin artık işlememesi”.
20.1.2026
Реклама