Döviz-Piyasalar18.02.2019 17:10:48
 

TÜM DERGİLERE ULAŞMAK
İÇİN TIKLAYINIZ.

Uysal DOĞAN

"İşyerinde aşk motive eder"
Rusya vatandaşlarının yüzde 40’ı, işyerinde ilişkinin insanı genellikle daha iyi çalışmaya motive ettiğini düşünüyor. Çalışanların yüzde 51'i &q
Devamını oku...
Rusların çoğu halen aşık!
Rusya vatandaşlarının yarısından fazlası (yüzde 59’u) şu anda aşık. Ya da en azından öyle düşünüyor. VTsİOM kurumunun anket sonuçlarını aktaran
Devamını oku...
TürkRus.Com: 14 yılın muhasebesi
Bugün 14'üncü yaşımızın sevinç ve gururu ile selamlıyoruz sizi... Eğer geride kalan 14 yıl boyunca Türk-Rus ilişkilerinde çorbaya bir tutam tuz atabil
Devamını oku...
Rönesans 2,2 milyar $'lık projeye ortak
Türk şirketi Rönesans İnşaat, Rus devlet teknoloji kurumu Rosteh ile ortak projeye hazırlanıyor. Rus basınına yansıyan haberlere göre Rönesans, &ldquo
Devamını oku...

Evde parayı nereye saklamamalı?
Rusya, evlerde hırsızlık olaylarının en sık olduğu ülkelerden biri... Özellikle de uzun Mayıs ve yaz tatili dönemleri, kapıdan-bacadan giren hırsızlar
Devamını oku...
"30 yıl sonra sosyalizm tekrar moda"
The Economist dergisi, milenyal (Y kuşağı) gençlerinin sosyalizme ilgisini ele aldığı yeni sayısında, yeni bir sol doktrinin ortaya çıktığını ve "
Devamını oku...
VIDEO// Putin yerde, rakibi zorda
14 Şubat… Sevgililer günü… Ama politikacılar bu konuya pek fazla girmek istemiyorlar… Onlar genellikle günlük siyasi gündemlerini
Devamını oku...
Mali okuryazarlık: Türkler Ruslardan iyi
Rusya Maliye Bakanlığı, G20 ülkelerinde halkın mali okuryazarlık seviyelerini mercek altına aldı. OECD’nin verilerine dayanan araştırmada Türkiy
Devamını oku...
RTİB'de "Rusya aile hukuku" semineri
Rus-Türk İşadamları Birliği (RTİB) İstişare Kurulu üyesi K.Avukat Ender Karataş, 20 Şubat Çarşamba günü saat 17:00'de RTİB toplantı salonunda  &l
Devamını oku...
Moskovaların kaç milyar doları var?
Rusya'nın farklı kentlerinde yaşayan kişilerin sahip oldukları maddi birikimler mercek altına alındı. Yapılan bir araştırmaya göre, Moskova'da yaşayan
Devamını oku...
Moskova trafiği mi İstanbul trafiği mi?
Dünyada en çok trafik sıkışıklığı olan kentler listesinde İstanbul, Kolombiya'nın başkenti Bogota'yı geride bırakarak da ikinci sıraya yükseldi.  
Devamını oku...
"Rusya’da Türk inşaatçılar desteklenmeli
Rus-Türk İşadamları Birliği tarafından yayımlanan “Rusya inşaat raporu”nda, büyük firmalar açısından Türkiye ekonomisine yaptıkları çok ol
Devamını oku...
BASINDAN SEÇMELER | Haber detay
İki dost nasıl düşman oldu?

Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin ardından yaşananlar bölgede kaygı yaratıyor. Peki iki ülke arasında gerilimi tırmandıran tarihsel süreçler neler? Sovyetler Birliği sonrası hangi gelişmeler yaşandı? Kiev'den gazeteci Sonat Kerem, BBC Türkçe Servisi için yazdı: 

Ruslar ve Ukraynalılar.

Birçoğu aynı dili konuşan, aynı kültüre, dini inanca, ortak tarihsel geçmişe ve akrabalık ilişkilerine sahip bu iki halk, son yıllarda giderek dozu artan siyasi gerilimin gölgesinde giderek birbirlerinden daha fazla uzaklaşıyor.

Ortak tarih: Kiev Rusyası
 
Ukrayna ve Rusya'nın tarihsel kökeni, bugün Ukrayna'nın başkenti olan Kiev'e dayanıyor.

Kiev; 882-1132 yılları arasında hüküm süren, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılan Kiev Knyezliği'nin (Kievskaya Rus) başkentiydi.

12. ve 13. yüzyıllarda Kiev Rusyası'nın dağılarak bağımsız prenslikler haline gelmesiyle, bugünkü Ukrayna'nın toprakları Moskova ve Belarus'un hakimiyeti altına girdi.

Hem Ruslar hem Ukraynalılar "Kievskaya Rus"u kendi tarihlerinin parçası olarak görüyor. Her iki ülkenin milliyetçileri de bu devletin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.

Sovyetlerin çöküşü, milliyetçi dalganın yükselişi

Sovyetler Birliği'nde 1990'lara gelinirken "yeniden yapılanma" adı altında yaşanan çözülme sürecinde, tüm diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Ukrayna'da da milliyetçi dalga yükselişe geçti.

Ukrayna, 24 Ağustos 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nden ayrıldı. Leonid Kravçuk, ülkenin ilk devlet başkanı oldu.

2014'te Ukrayna'da düzenlenen bir gösteride taşınan Sovyetler Birliği bayrağı.
 
İlk gerginlik: Karadeniz Filosu kimin?
 
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası ilk yıllar, Ukrayna ve Rusya arasında Kırım'daki Karadeniz Filosu'yla ilgili anlaşmazlıklara sahne oldu.

Ekim 1991'de önce Ukrayna Parlamentosu Verhovnaya Rada, ardından Devlet Başkanı Kravçuk, filonun Ukrayna'nın kontrolüne geçmesi kararını onayladı. Bundan kısa süre sonra Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Karadeniz Filosu'nun Moskova'ya bağlı olduğunu öngören kararnameyi imzaladı.

23 Haziran 1992 tarihinde iki ülke devlet başkanları, filonun önce ortak yönetilmesi, üç yıl sonra ise paylaşılması yönünde anlaşmaya vardı. Ancak kısa süre sonra gerilimi tırmandıran ilk olay yaşandı.

1992'nin Haziran ayında Ukrayna bayraklı devriye gemisi SKR-112'nin Odessa'ya gitmesi sonrası taraflar silahlı çatışmanın eşiğinden döndü. İki ülkenin Amiral Kuznetsov uçak gemisini paylaşamaması gerginliği iyice artırdı.

Dostluk, iş birliği ve ortaklık dönemi

Bir süre sonra suların durulmasıyla taraflar yeniden masaya oturdu.

İki ülke Devlet Başkanları Boris Yeltsin ile Leonid Kuçma, Rus Karadeniz Filosu'nun 2017 yılına kadar Kırım'da kalmasını ve iki ülke arasında dostluk, iş birliği ve partnerlik öngören anlaşmayı 1997 yılında imzaladı.

Bu anlaşmayla iki ülke resmi olarak birbirlerinin sınırlarını tanıdı. Anlaşma 2008 yılında 10 yıllığına uzatıldı.

Rus uçağının düşürülmesi
Karadeniz'in üzerinde 2001 yılında Rus yolcu uçağının düşürülmesi, iki ülke arasında yeni bir gerginliğe sebep oldu.

Rusya, 88 yolcusuyla birlikte Tel Aviv-Novosibirsk seferini yapan TU-154 tipi uçağın, Ukrayna'nın tatbikatı sırasında S-200 roketiyle vurulduğunu açıkladı. Ukrayna resmi olarak olayın sorumluluğunu üstlenmedi

'Turuncu Devrim'
 
Ukrayna'da 2001 yılında muhalif gazeteci Georgiy Gongadze'nin öldürülmesiyle başlayan siyasi kriz, Rusya yanlısı Devlet Başkanı Kuçma'nın ses kayıtlarının ortaya çıkmasıyla derinleşti.

"Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

2002 seçimlerinde, Ukrayna Komünist Partisi ilk defa yüzde 20 oy ile birinciliği kaptırdı. Viktor Yuşçenko'nun liderliğindeki Batı yanlısı "Bizim Ukrayna (Naşa Ukrayna)" Bloğu seçimden zaferle çıktı.

2004 Devlet Başkanlığı seçimleri Ukrayna tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu. Dönemin Başbakanı Viktor Yanukoviç'in karşısına, muhalif güçleri etrafında toplayan ve Batı'nın desteğini arkasına aldığı yorumları yapılan, "Naşa Ukrayna" Bloğu lideri Viktor Yuşçenko aday olarak çıktı.

Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı. Seçimin ikinci turunda, Rusya yanlısı Yanukoviç yüzde 49,4, Yuşçenko yüzde 46,6 oy alınca olanlar oldu.

Uluslararası gözlemcilerin seçimlerde ciddi ihlal ve hileler olduğunu öne sürmesiyle Yuşçenko, taraftarlarına sokağa çıkmaları çağrısı yaptı. Ardından, Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı başta olmak üzere ülkede kitlesel gösteriler patlak verdi. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı bu olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı.

Gösterilerin büyümesi üzerine seçim sonuçları geçersiz ilan edildi ve oylamanın tekrarına karar verildi. Yeniden yapılan seçimlerde Batı destekli Yuşçenko yüzde 51,9 oy alırken, Rusya yanlısı Yanukoviç'in oyları yüzde 44,2'de kaldı. Böylece Yuşçenko ülkenin yeni devlet başkanı oldu.

Rusya gazı kesti
 
Batı yanlısı Yuşçenko iktidarının ilk yılında iki ülke arasında doğal gaz krizi patlak verdi.

Uzun süren müzakerelerin sonunda Ukrayna, Rus gazının fiyatını iki kat artıran anlaşmayı imzaladı.

Yanukoviç sahnede
 
2010 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde ise Yuşçenko'nun oyları yüzde 5'e kadar düşerken, bir önceki seçimleri kaybeden Rusya yanlısı Yanukoviç, bu sefer en yakın rakibi "turuncu prenses" lakaplı Yuliya Timoşenko'yu mağlup ederek devlet başkanlığı koltuğuna oturdu.

Ukrayna'nın Harkov kentinde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile masaya oturan Yanukoviç'in, Karadeniz Filosu'nun Kırım'da bulunma süresini 2042 yılına kadar uzatan anlaşmaya imza atması, Ukrayna'da Rusya karşıtları ve milliyetçilerin sert tepkilerine yol açtı.

"Euro Maydan"
 
Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç iktidarının Kasım 2013'te Ukrayna-AB Ortaklık Anlaşması'nı imzalamayı reddetmesi üzerine Kiev'de başlayan olaylar, Ukrayna'yı tarihinin en büyük kaosuna sürüklerken, Rusya ve Batı arasında "Soğuk Savaş" yıllarını aratmayan gerginliklerin de başlangıcı oldu.

Kiev'de Rusya yanlısı Yanukoviç'in iktidardan inmesi talebiyle patlak veren kitlesel protesto eylemleri, polis ve göstericiler arasında silahlı çatışmalara dönüşerek başkenti savaş alanına çevirdi.

Çoğunluğu radikal milliyetçilerden oluşan eylemciler ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda 100'ü aşkın kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Olayların ardından Yanukoviç ülkeyi terk ederken, Batı destekli muhalefet iktidara geldi.

Kırım, Rusya tarafından ilhak edildi. Olayların devamında Rus nüfusun ve Rusya yanlılarının ağırlıkta olduğu ülkenin doğusundaki Donbass bölgesinde (Donetsk ve Lugansk), büyük ölçüde Moskova destekli milis örgütlenmeleri ile Batı'nın desteklediği Kiev yönetimi arasında silahlı çatışmalar baş gösterdi.

Bölgeyi kan gölüne çeviren çatışmalarda, önemli bölümünü sivillerin oluşturduğu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bölge nüfusunun ciddi bölümü göç etti. Şehirlerin altyapıları büyük zarar gördü.

Rusya destekli Donetsk ve Lugansk "halk cumhuriyetleri" Kiev'den tek taraflı bağımsızlıklarını ilan etti.

Kırım'ın önemi ne?
 
Tarihte Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında savaşlara neden olan Kırım, 1783'te Çariçe Katerina zamanında Rusya'ya geçti. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında Kırım'ı Ukrayna'ya hediye edene kadar yarımada Rusya'ya aitti.

Kendisi de Ukrayna kökenli olan Kruşçev, Rusya'nın hakimiyeti altına girişinin 300'üncü yıl dönümünde Kırım'ı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne verdi.

Her iki ülke de Sovyetler çatısı altında olduğu için o dönem fazla önemsenmeyen bu karar, SSCB'nin çökmesinin ardından Moskova ve Kiev için ciddi önem kazandı.

Büyük önem verdiği Karadeniz Filosu'nun, Batı'ya yakınlaşma riski bulunan Ukrayna'da kalması Rusya'yı kaygılandıran bir konu haline geldi. Nüfusunun çoğunluğu Ruslardan oluşan yarımada 2014 yılında yapılan referandum sonucu Rusya'ya bağlandı.

Rusya-Ukrayna ilişkileri Kırım'ın ilhak edildiği 2014 yılından bu yana çok gergin. Kerç Boğazı'nda iki ülke donanmalarının bu hafta başında karşı karşıya gelmesinin ardından Ukrayna'nın bazı bölgelerinde sıkıyönetim ilan edildi. Kiev, bunun savaş ilanı anlamına gelmediğini söylese de her iki ülke ordusu da teyakkuza geçirildi.

Kiev, Rusya'yı ülkenin doğusunu ve Kırım'ı "işgal etmekle" suçluyor. Ukrayna yasalarında Rusya, "saldırgan ülke" olarak tanımlanıyor. Ukrayna, Rusya ile 1997 yılında imzaladığı "dostluk, iş birliği ve ortaklık" anlaşmasını da yürürlükten kaldırdı.

Halk arasında Rusya karşıtlığının zirve yaptığı, Rusça eğitimin yasaklandığı, Rus sosyal paylaşım sitelerine erişimin engellendiği, medyada Rus dilindeki yayınların sınırlandığı ülkede, Dostoyevski, Tolstoy gibi Rus yazarlarının eserleri de okul müfredatlarından çıkarıldı. (Sonat Kerem / BBC)
 
30.11.2018

Paylaş
İlgili Haberler
ANKET
2018'e kıyasla Rusya'da 2019 yılı beklentileriniz nedir?


Rusya'da limon lüks simgesi mi?
ABD'li gazeteci Lizzy Saxe, Rusya'da limonun ‘prestijli bir ürün' ve zenginliğin göstergesi olduğunu yazdı. Forbes dergisi için kaleme
Devamını oku... Erdoğan'dan ABD'ye S-400 resti
Reuters ajansı, ABD'nin Türkiye'ye, Rusya ile S-400 anlaşmasını feshetme karşılığında Patriot hava savunma sistemleri satma teklifini Cumhurbaşkanı Er
Devamını oku...
Miller: "Türk Akımı-2 mümkün"
Rus enerji devi Gazprom’un Başkanı Aleksey Miller, talep olması ve gereken onayların alınması ile Türk Akımı-2 projesinin hayata geçirilebileceğ
Devamını oku...
Rusya'da 14 yeni "KÖB" kuruldu
Rusya’da Başbakan Medvedev, 14 yeni “kalkınmada öncelikli bölge” (KÖB) oluşturulması kararını onayladı. Kalkınmada öncelikli bölgele
Devamını oku...
ABD'nin sadık müttefiki S-400 peşinde
Rus devlet savunma sanayi şirketi Rosoboroneksport başkanı Aleksandr Miheyev, Rusya ve Suudi Arabistan'ın S-400 füze savunma sistemlerinin teslimatını
Devamını oku...
"90 cm üzeri bel yasaklansın!"
Rusya'da halkın reel gelirleri düşerken, çelişkili bir biçimde "bel ölçüsü" büyüyor. Toplumdaki obezite sorununa karşı çözüm arayışı içindek
Devamını oku...
Rusya-Türkiye: Ne kadar et yeniyor?
Dünyanın hangi ülkelerinde en çok koyun, sığır, domuz ve tavuk eti yeniyor? Argumentı i Faktı gazetesi, uluslararası verilere dayanarak bu soruya ceva
Devamını oku...
FT: "Rusya'ya yeni yaptırımlar geliyor"
İngiliz Financial Times gazetesi, ABD ve AB'nin Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar uygulanması konusunda anlaşmaya varmak üzere olduklarını iddia etti.
Devamını oku...
Rusya'da halkın yüzde 57'sine göre...
Rusya'da toplumun nabzını tutmak için yapılan son araştırmadan önemli sonuçlar çıktı. TSİRKON araştırma grubunun gerçekleştirdiği yeni çalışma ha
Devamını oku...
"Putin, Atatürk etkisi yapacak"
Rusya'da geleceğin ideolojisi ile Rus devletinin dünü, bugünü ve yarını hakkında bir yazı kaleme alan Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Vladimir Surkov,
Devamını oku...
Erkeklerin % 70'i alkolden ölüyor
Rusya'da erkekler arasında alkol kaynaklı ölüm oranı kadınlardan 3,5 kat daha fazla. Vesti FM radyosuna demeç veren Sağlık Bakanı Veronika Skvortsova,
Devamını oku...
Akkuyu santrali projesinde durum
Rosatom, santralin 1200 megavatlık ilk ünitesini 2023 yılında devreye almak için sahada da kolları sıvarken IC İçtaş’la iş birliği görüşmelerini
Devamını oku...
 
©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved