Döviz-Piyasalar10.12.2018 07:15:01
 

TÜM DERGİLERE ULAŞMAK
İÇİN TIKLAYINIZ.

Uysal DOĞAN

Rus votkası meydan okuyor
Rus votkası dünyayı fethediyor. Çeşitli ülkelere Rusya’dan votka ihracatı 2018 içinde yüzde 10,9 arttı ve Federal Gümrük Servisi’nin veril
Devamını oku...
Rusya’nın en bonkör işverenleri
Rusya’da birçok işveren kriz gerekçesiyle bu sefer yıl sonu ikramiyelerini ödemekten vazgeçti. İzvestiya gazetesinin haberine göre, Rabota.ru iş
Devamını oku...
Ağalarov, Türk toplumuyla buluştu
Rusya'nın Azerbaycan kökenli ünlü işadamlarindan Aras Ağalarov, Türk iş dünyası ile yemekte buluştu. Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği Rezidansı'
Devamını oku...
Rusya'dan şaşırtıcı 25 gerçek
"Rusya akıllı anlaşılmaz, arşınla ölçülmez; Rusya'ya inan yeter" diyen şair Tyutçev muhtemelen haklı. Ama gene de Rusya'yı anlamaya çalışanl
Devamını oku...

Rus oligarklar bürokrasiden yakındı
Rusya’da iş dünyasının temsilcileriyle yapılan bir anket, ülke ekonomisinin gidişatına dair karamsarlığın hakim olduğuna işaret etti. Pricewater
Devamını oku...
Putin maskesiyle Türkleri soymuşlar!
Ukrayna’nın başkenti Kiev yakınlarında yaşanan gasp olayının arkasından ilginç ayrıntılar çıktı. Ukrayna basınına yansıyan haberlere göre, iki T
Devamını oku...
Tüketici güven endeksi düşüşte
Rusya'da piyasalara kötü haber: Yılın ikinci çeyreğinde artış eğilimine giren tüketici güven endeksi yeniden yön değiştirdi. Üçüncü çeyrekte endeks 70
Devamını oku...
Rusya'da "ideal işveren" nasıl olmalı?
Ekonomik gidişattaki olumsuzluklar Rusya halkını daha maddiyatçı düşünmeye zorluyor. Çalışanlara göre ideal işveren, "yüksek maaş ödemeli ve
Devamını oku...
Moskova havaalanlarının adı değişiyor
Moskova'da üç havaalanına verilmesi planlanan yeni isimlerle ilgili yapılan kamuoyu yoklamasının sonuçları belli oldu. Yapılan oylamaya göre, Rusya va
Devamını oku...
Güneşin hiç doğmadığı 40 gün
Rus fotoğrafçı Sergey Yermohin, Kuzey Kutup Dairesi'ne yakın şehirlerde kışı tümüyle karanlıkta, güneşsiz, ışıksız geçiren kentleri ve hayatı fotoğraf
Devamını oku...
Petersburg'da "saatlik baba" hizmeti
"Hizmette sınır yoktur" ilkesi ve yaratıcı fikirler, Rusya'da yepyeni sektörlerle şaşırtmaya devam ediyor. Rus Metro Gazetesi'nin haberine g
Devamını oku...
Rusya'da "en zor" sektör inşaat...
Rusya'da şirket yöneticileri, ülkede iş yapmanın zorluğunu kategorize etti. İş dünyasının yüzde 88'i ülkede iş yapmanın "zor" olduğu görüşün
Devamını oku...
BASINDAN SEÇMELER | Haber detay
İki dost nasıl düşman oldu?

Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin ardından yaşananlar bölgede kaygı yaratıyor. Peki iki ülke arasında gerilimi tırmandıran tarihsel süreçler neler? Sovyetler Birliği sonrası hangi gelişmeler yaşandı? Kiev'den gazeteci Sonat Kerem, BBC Türkçe Servisi için yazdı: 

Ruslar ve Ukraynalılar.

Birçoğu aynı dili konuşan, aynı kültüre, dini inanca, ortak tarihsel geçmişe ve akrabalık ilişkilerine sahip bu iki halk, son yıllarda giderek dozu artan siyasi gerilimin gölgesinde giderek birbirlerinden daha fazla uzaklaşıyor.

Ortak tarih: Kiev Rusyası
 
Ukrayna ve Rusya'nın tarihsel kökeni, bugün Ukrayna'nın başkenti olan Kiev'e dayanıyor.

Kiev; 882-1132 yılları arasında hüküm süren, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılan Kiev Knyezliği'nin (Kievskaya Rus) başkentiydi.

12. ve 13. yüzyıllarda Kiev Rusyası'nın dağılarak bağımsız prenslikler haline gelmesiyle, bugünkü Ukrayna'nın toprakları Moskova ve Belarus'un hakimiyeti altına girdi.

Hem Ruslar hem Ukraynalılar "Kievskaya Rus"u kendi tarihlerinin parçası olarak görüyor. Her iki ülkenin milliyetçileri de bu devletin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.

Sovyetlerin çöküşü, milliyetçi dalganın yükselişi

Sovyetler Birliği'nde 1990'lara gelinirken "yeniden yapılanma" adı altında yaşanan çözülme sürecinde, tüm diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Ukrayna'da da milliyetçi dalga yükselişe geçti.

Ukrayna, 24 Ağustos 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nden ayrıldı. Leonid Kravçuk, ülkenin ilk devlet başkanı oldu.

2014'te Ukrayna'da düzenlenen bir gösteride taşınan Sovyetler Birliği bayrağı.
 
İlk gerginlik: Karadeniz Filosu kimin?
 
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası ilk yıllar, Ukrayna ve Rusya arasında Kırım'daki Karadeniz Filosu'yla ilgili anlaşmazlıklara sahne oldu.

Ekim 1991'de önce Ukrayna Parlamentosu Verhovnaya Rada, ardından Devlet Başkanı Kravçuk, filonun Ukrayna'nın kontrolüne geçmesi kararını onayladı. Bundan kısa süre sonra Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Karadeniz Filosu'nun Moskova'ya bağlı olduğunu öngören kararnameyi imzaladı.

23 Haziran 1992 tarihinde iki ülke devlet başkanları, filonun önce ortak yönetilmesi, üç yıl sonra ise paylaşılması yönünde anlaşmaya vardı. Ancak kısa süre sonra gerilimi tırmandıran ilk olay yaşandı.

1992'nin Haziran ayında Ukrayna bayraklı devriye gemisi SKR-112'nin Odessa'ya gitmesi sonrası taraflar silahlı çatışmanın eşiğinden döndü. İki ülkenin Amiral Kuznetsov uçak gemisini paylaşamaması gerginliği iyice artırdı.

Dostluk, iş birliği ve ortaklık dönemi

Bir süre sonra suların durulmasıyla taraflar yeniden masaya oturdu.

İki ülke Devlet Başkanları Boris Yeltsin ile Leonid Kuçma, Rus Karadeniz Filosu'nun 2017 yılına kadar Kırım'da kalmasını ve iki ülke arasında dostluk, iş birliği ve partnerlik öngören anlaşmayı 1997 yılında imzaladı.

Bu anlaşmayla iki ülke resmi olarak birbirlerinin sınırlarını tanıdı. Anlaşma 2008 yılında 10 yıllığına uzatıldı.

Rus uçağının düşürülmesi
Karadeniz'in üzerinde 2001 yılında Rus yolcu uçağının düşürülmesi, iki ülke arasında yeni bir gerginliğe sebep oldu.

Rusya, 88 yolcusuyla birlikte Tel Aviv-Novosibirsk seferini yapan TU-154 tipi uçağın, Ukrayna'nın tatbikatı sırasında S-200 roketiyle vurulduğunu açıkladı. Ukrayna resmi olarak olayın sorumluluğunu üstlenmedi

'Turuncu Devrim'
 
Ukrayna'da 2001 yılında muhalif gazeteci Georgiy Gongadze'nin öldürülmesiyle başlayan siyasi kriz, Rusya yanlısı Devlet Başkanı Kuçma'nın ses kayıtlarının ortaya çıkmasıyla derinleşti.

"Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

2002 seçimlerinde, Ukrayna Komünist Partisi ilk defa yüzde 20 oy ile birinciliği kaptırdı. Viktor Yuşçenko'nun liderliğindeki Batı yanlısı "Bizim Ukrayna (Naşa Ukrayna)" Bloğu seçimden zaferle çıktı.

2004 Devlet Başkanlığı seçimleri Ukrayna tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu. Dönemin Başbakanı Viktor Yanukoviç'in karşısına, muhalif güçleri etrafında toplayan ve Batı'nın desteğini arkasına aldığı yorumları yapılan, "Naşa Ukrayna" Bloğu lideri Viktor Yuşçenko aday olarak çıktı.

Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı. Seçimin ikinci turunda, Rusya yanlısı Yanukoviç yüzde 49,4, Yuşçenko yüzde 46,6 oy alınca olanlar oldu.

Uluslararası gözlemcilerin seçimlerde ciddi ihlal ve hileler olduğunu öne sürmesiyle Yuşçenko, taraftarlarına sokağa çıkmaları çağrısı yaptı. Ardından, Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı başta olmak üzere ülkede kitlesel gösteriler patlak verdi. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı bu olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı.

Gösterilerin büyümesi üzerine seçim sonuçları geçersiz ilan edildi ve oylamanın tekrarına karar verildi. Yeniden yapılan seçimlerde Batı destekli Yuşçenko yüzde 51,9 oy alırken, Rusya yanlısı Yanukoviç'in oyları yüzde 44,2'de kaldı. Böylece Yuşçenko ülkenin yeni devlet başkanı oldu.

Rusya gazı kesti
 
Batı yanlısı Yuşçenko iktidarının ilk yılında iki ülke arasında doğal gaz krizi patlak verdi.

Uzun süren müzakerelerin sonunda Ukrayna, Rus gazının fiyatını iki kat artıran anlaşmayı imzaladı.

Yanukoviç sahnede
 
2010 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde ise Yuşçenko'nun oyları yüzde 5'e kadar düşerken, bir önceki seçimleri kaybeden Rusya yanlısı Yanukoviç, bu sefer en yakın rakibi "turuncu prenses" lakaplı Yuliya Timoşenko'yu mağlup ederek devlet başkanlığı koltuğuna oturdu.

Ukrayna'nın Harkov kentinde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile masaya oturan Yanukoviç'in, Karadeniz Filosu'nun Kırım'da bulunma süresini 2042 yılına kadar uzatan anlaşmaya imza atması, Ukrayna'da Rusya karşıtları ve milliyetçilerin sert tepkilerine yol açtı.

"Euro Maydan"
 
Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç iktidarının Kasım 2013'te Ukrayna-AB Ortaklık Anlaşması'nı imzalamayı reddetmesi üzerine Kiev'de başlayan olaylar, Ukrayna'yı tarihinin en büyük kaosuna sürüklerken, Rusya ve Batı arasında "Soğuk Savaş" yıllarını aratmayan gerginliklerin de başlangıcı oldu.

Kiev'de Rusya yanlısı Yanukoviç'in iktidardan inmesi talebiyle patlak veren kitlesel protesto eylemleri, polis ve göstericiler arasında silahlı çatışmalara dönüşerek başkenti savaş alanına çevirdi.

Çoğunluğu radikal milliyetçilerden oluşan eylemciler ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda 100'ü aşkın kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Olayların ardından Yanukoviç ülkeyi terk ederken, Batı destekli muhalefet iktidara geldi.

Kırım, Rusya tarafından ilhak edildi. Olayların devamında Rus nüfusun ve Rusya yanlılarının ağırlıkta olduğu ülkenin doğusundaki Donbass bölgesinde (Donetsk ve Lugansk), büyük ölçüde Moskova destekli milis örgütlenmeleri ile Batı'nın desteklediği Kiev yönetimi arasında silahlı çatışmalar baş gösterdi.

Bölgeyi kan gölüne çeviren çatışmalarda, önemli bölümünü sivillerin oluşturduğu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bölge nüfusunun ciddi bölümü göç etti. Şehirlerin altyapıları büyük zarar gördü.

Rusya destekli Donetsk ve Lugansk "halk cumhuriyetleri" Kiev'den tek taraflı bağımsızlıklarını ilan etti.

Kırım'ın önemi ne?
 
Tarihte Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında savaşlara neden olan Kırım, 1783'te Çariçe Katerina zamanında Rusya'ya geçti. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında Kırım'ı Ukrayna'ya hediye edene kadar yarımada Rusya'ya aitti.

Kendisi de Ukrayna kökenli olan Kruşçev, Rusya'nın hakimiyeti altına girişinin 300'üncü yıl dönümünde Kırım'ı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne verdi.

Her iki ülke de Sovyetler çatısı altında olduğu için o dönem fazla önemsenmeyen bu karar, SSCB'nin çökmesinin ardından Moskova ve Kiev için ciddi önem kazandı.

Büyük önem verdiği Karadeniz Filosu'nun, Batı'ya yakınlaşma riski bulunan Ukrayna'da kalması Rusya'yı kaygılandıran bir konu haline geldi. Nüfusunun çoğunluğu Ruslardan oluşan yarımada 2014 yılında yapılan referandum sonucu Rusya'ya bağlandı.

Rusya-Ukrayna ilişkileri Kırım'ın ilhak edildiği 2014 yılından bu yana çok gergin. Kerç Boğazı'nda iki ülke donanmalarının bu hafta başında karşı karşıya gelmesinin ardından Ukrayna'nın bazı bölgelerinde sıkıyönetim ilan edildi. Kiev, bunun savaş ilanı anlamına gelmediğini söylese de her iki ülke ordusu da teyakkuza geçirildi.

Kiev, Rusya'yı ülkenin doğusunu ve Kırım'ı "işgal etmekle" suçluyor. Ukrayna yasalarında Rusya, "saldırgan ülke" olarak tanımlanıyor. Ukrayna, Rusya ile 1997 yılında imzaladığı "dostluk, iş birliği ve ortaklık" anlaşmasını da yürürlükten kaldırdı.

Halk arasında Rusya karşıtlığının zirve yaptığı, Rusça eğitimin yasaklandığı, Rus sosyal paylaşım sitelerine erişimin engellendiği, medyada Rus dilindeki yayınların sınırlandığı ülkede, Dostoyevski, Tolstoy gibi Rus yazarlarının eserleri de okul müfredatlarından çıkarıldı. (Sonat Kerem / BBC)
 
30.11.2018

Paylaş
İlgili Haberler
ANKET
Rusya'da ortalama aylık geliriniz ne kadar?

Rusya'ya para akıtan yabancılar
"Kriz geçer, Rusya kalır." 1998 krizinden beri Rusya her ekonomik sıkıntı dönemine girse bu söze yeniden hatırlanıyor. Büyük potansiyel
Devamını oku... Rusya-Türkiye ticareti % 21.5 arttı
Rusya ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi yüzde 21.5 arttı. İki ülke lideri Putin ve Erdoğan, ikili ticaret hacmiyle ilgili olarak "100 milyar d
Devamını oku...
Yeni yıl için halk ne harcayacak?
Ruslar en çok sevdikleri kutlama olan yeni yıl için kesenin ağzını açmaya kararlı. En azından Deloitte araştırma şirketi tarafından yapılan ve so
Devamını oku... Başkan’dan Başkan’a özür
VIDEO// St. Petersburg’da yapılan Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) zirvesi sırasında beklenmedik bir olay gündeme geldi. Zirvenin, Rusya24 te
Devamını oku...
Murat Gülmezoğlu'ndan anılar
SSCB'nin son yıllarında bu coğrafyaya ilk adımını attığı günlerden başlayarak uzun yıllar Enka'nın Moskova temsilciliği görevinde bulunan Murat Gülmez
Devamını oku...
Sberbank kartıyla para transferine yasak
Rusya’nın en büyük kamu bankası Sberbank, ülkede çok popüler olan karttan karta para transferleriyle ilgili yeni kurallar getirdi. Gazeta.ru&rsq
Devamını oku...
Avrupa'da en fazla mahkum Rusya’da
Avrupa Konseyi tarafından üye ülke cezaevlerinde düzenlenen bir araştırma, ülke nüfusuna göre kişi başına en çok mahkumun Rusya’da olduğunu, cez
Devamını oku...
Murat Gülmezoğlu vefat etti...
1980'lerin sonundan itibaren Rusya'daki Türk toplumuna damgasını vuran sembol isimlerden olan mimar Murat Gülmezoğlu'nu kaybettik. Uzun süre Enka
Devamını oku...
Rusların anılmaktan bıktığı 10 sembol
Rusların canını sıkmak istiyorsanız ne kadar çok votka içtiklerinden dem vurun, Rus kadınların matryoşkalar kadar güzel olduğunu söyleyin, sokakta ayı
Devamını oku...
İki dost nasıl düşman oldu?
Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin
Devamını oku...
Putin'in başbakan adayı Sobyanin
"Rusya'da Başkan Putin, Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyan'den çok memnun ve onu yeni başbakan adayları arasında ilk sırada görüyor." Bu
Devamını oku...
Moskova'nın en kötü ve en iyi semtleri
Emlak portalı "Domofond", Moskovalılara şehrin en yaşanmaz semtlerinin hangileri olduğunu sordu. Cevaplar arasında şehrin güney doğusundaki
Devamını oku...
 
©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved Kalemizi & 3C Bilişim