Döviz-Piyasalar21.05.2019 03:47:44
 

TÜM DERGİLERE ULAŞMAK
İÇİN TIKLAYINIZ.

Uysal DOĞAN

Moskova'da 19 Mayıs coşkusu
Milli Mücadelenin 100. yıldönümünde 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı Moskova'da da coşkuyla kutlandı. Moskova Büyükelçiliği'nden düzen
Devamını oku...
Eurovision'da Rusya 3'üncü oldu
İsrail'in başkenti Tel Aviv'de düzenlenen 64. Eurovision Şarkı Yarışması'nı “Arcade” isimli şarkıyla Hollanda adına yarışan Duncan Laurenc
Devamını oku...
Putin’den çözüm: "Halka sorun"
Rusya'nın 4. büyük şehri olan Yekaterinburg'un merkezindeki bir parka, valilik kararıyla kilise yapılması kararı yoğun protestolarla karşılanıp polisl
Devamını oku...
Moskova'da 'Türkiye Akşamı' iftarı
Moskova'da Rusya Müftülüğü tarafından kurulan geleneksel Ramazan çadırında perşembe akşam "Türkiye Akşamı" iftar programı düzenlendi. Zafer
Devamını oku...

Rusya'da çocuklar için meslekleri
Rusya'da aileler çocuklarının hangi meslekleri yapmalarını arzu ediyor? Kremlin'e bağlı Kamu Yönetimi ve Ulusal Ekonomi Akademisi (RANHiGS) bu konuyu
Devamını oku...
Pompeo 3 saat Putin'i bekledi
Rusya ile ABD arasında uzun süredir beklenen ve "olumlu mesaj" olarak algılanan görüşme gerçekleşirken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'
Devamını oku...
"123 yaşında vefat etti"
"123 yaşında, dünyann en yaşlı adamı" olduğu iddia edllen Appaz İliyev, hayata gözlerini yumdu. Rusya'nın Kafkas cumuriyetlerinden İnguşetya
Devamını oku...
Kremlin Alman pilotlardan nasıl gizlendi
9 Mayıs Zafer Günü kutlamaları, tarihin tozlu yapraklarından ilginç notları da gündeme taşıdı. İşte bunlardan biri: İkinci Dünya Savaşı Doğu cephesind
Devamını oku...
Rusya'da nehir turları nerede, ne kadar?
Rusya’da baharın gelmesiyle turistler arasında popüler olan nehir turları da başladı. Moskova Nehri üzerinde tekne gezintisi sezonu dün (30 Nisa
Devamını oku...
Sıcak su neden yazın kesiliyor?
Önce Rusya'da yaşamayan ve konudan habersiz olan okurlarımız için kısa bir bilgi: Moskova'da tüm şehrin apartmanlarına sıcak su merkez sistemle beledi
Devamını oku...
"Putin uyumaz, çalışır!"... Peki Ruslar?
Gazeteciler, Kremlin Sözcüsü Peskov'a sordu: "Putin bu yoğun çalışma temposuyla yeterince uyumaya fırsat buluyor mu?" Kremlin Sözcüsü, şakay
Devamını oku...
"Rus çarı balık tutarken Avrupa..."
'Rus çarı balık tutarken Avrupa bekleyebilir'. Tarihe geçen bu söz, Çar III. Aleksandr'a ait. Peki Çar bu sözle ne demek istemişti? Bu ünlü aforizmanı
Devamını oku...
BASINDAN SEÇMELER | Haber detay
İki dost nasıl düşman oldu?

Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin ardından yaşananlar bölgede kaygı yaratıyor. Peki iki ülke arasında gerilimi tırmandıran tarihsel süreçler neler? Sovyetler Birliği sonrası hangi gelişmeler yaşandı? Kiev'den gazeteci Sonat Kerem, BBC Türkçe Servisi için yazdı: 

Ruslar ve Ukraynalılar.

Birçoğu aynı dili konuşan, aynı kültüre, dini inanca, ortak tarihsel geçmişe ve akrabalık ilişkilerine sahip bu iki halk, son yıllarda giderek dozu artan siyasi gerilimin gölgesinde giderek birbirlerinden daha fazla uzaklaşıyor.

Ortak tarih: Kiev Rusyası
 
Ukrayna ve Rusya'nın tarihsel kökeni, bugün Ukrayna'nın başkenti olan Kiev'e dayanıyor.

Kiev; 882-1132 yılları arasında hüküm süren, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılan Kiev Knyezliği'nin (Kievskaya Rus) başkentiydi.

12. ve 13. yüzyıllarda Kiev Rusyası'nın dağılarak bağımsız prenslikler haline gelmesiyle, bugünkü Ukrayna'nın toprakları Moskova ve Belarus'un hakimiyeti altına girdi.

Hem Ruslar hem Ukraynalılar "Kievskaya Rus"u kendi tarihlerinin parçası olarak görüyor. Her iki ülkenin milliyetçileri de bu devletin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.

Sovyetlerin çöküşü, milliyetçi dalganın yükselişi

Sovyetler Birliği'nde 1990'lara gelinirken "yeniden yapılanma" adı altında yaşanan çözülme sürecinde, tüm diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Ukrayna'da da milliyetçi dalga yükselişe geçti.

Ukrayna, 24 Ağustos 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nden ayrıldı. Leonid Kravçuk, ülkenin ilk devlet başkanı oldu.

2014'te Ukrayna'da düzenlenen bir gösteride taşınan Sovyetler Birliği bayrağı.
 
İlk gerginlik: Karadeniz Filosu kimin?
 
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası ilk yıllar, Ukrayna ve Rusya arasında Kırım'daki Karadeniz Filosu'yla ilgili anlaşmazlıklara sahne oldu.

Ekim 1991'de önce Ukrayna Parlamentosu Verhovnaya Rada, ardından Devlet Başkanı Kravçuk, filonun Ukrayna'nın kontrolüne geçmesi kararını onayladı. Bundan kısa süre sonra Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Karadeniz Filosu'nun Moskova'ya bağlı olduğunu öngören kararnameyi imzaladı.

23 Haziran 1992 tarihinde iki ülke devlet başkanları, filonun önce ortak yönetilmesi, üç yıl sonra ise paylaşılması yönünde anlaşmaya vardı. Ancak kısa süre sonra gerilimi tırmandıran ilk olay yaşandı.

1992'nin Haziran ayında Ukrayna bayraklı devriye gemisi SKR-112'nin Odessa'ya gitmesi sonrası taraflar silahlı çatışmanın eşiğinden döndü. İki ülkenin Amiral Kuznetsov uçak gemisini paylaşamaması gerginliği iyice artırdı.

Dostluk, iş birliği ve ortaklık dönemi

Bir süre sonra suların durulmasıyla taraflar yeniden masaya oturdu.

İki ülke Devlet Başkanları Boris Yeltsin ile Leonid Kuçma, Rus Karadeniz Filosu'nun 2017 yılına kadar Kırım'da kalmasını ve iki ülke arasında dostluk, iş birliği ve partnerlik öngören anlaşmayı 1997 yılında imzaladı.

Bu anlaşmayla iki ülke resmi olarak birbirlerinin sınırlarını tanıdı. Anlaşma 2008 yılında 10 yıllığına uzatıldı.

Rus uçağının düşürülmesi
Karadeniz'in üzerinde 2001 yılında Rus yolcu uçağının düşürülmesi, iki ülke arasında yeni bir gerginliğe sebep oldu.

Rusya, 88 yolcusuyla birlikte Tel Aviv-Novosibirsk seferini yapan TU-154 tipi uçağın, Ukrayna'nın tatbikatı sırasında S-200 roketiyle vurulduğunu açıkladı. Ukrayna resmi olarak olayın sorumluluğunu üstlenmedi

'Turuncu Devrim'
 
Ukrayna'da 2001 yılında muhalif gazeteci Georgiy Gongadze'nin öldürülmesiyle başlayan siyasi kriz, Rusya yanlısı Devlet Başkanı Kuçma'nın ses kayıtlarının ortaya çıkmasıyla derinleşti.

"Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

2002 seçimlerinde, Ukrayna Komünist Partisi ilk defa yüzde 20 oy ile birinciliği kaptırdı. Viktor Yuşçenko'nun liderliğindeki Batı yanlısı "Bizim Ukrayna (Naşa Ukrayna)" Bloğu seçimden zaferle çıktı.

2004 Devlet Başkanlığı seçimleri Ukrayna tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu. Dönemin Başbakanı Viktor Yanukoviç'in karşısına, muhalif güçleri etrafında toplayan ve Batı'nın desteğini arkasına aldığı yorumları yapılan, "Naşa Ukrayna" Bloğu lideri Viktor Yuşçenko aday olarak çıktı.

Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı. Seçimin ikinci turunda, Rusya yanlısı Yanukoviç yüzde 49,4, Yuşçenko yüzde 46,6 oy alınca olanlar oldu.

Uluslararası gözlemcilerin seçimlerde ciddi ihlal ve hileler olduğunu öne sürmesiyle Yuşçenko, taraftarlarına sokağa çıkmaları çağrısı yaptı. Ardından, Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı başta olmak üzere ülkede kitlesel gösteriler patlak verdi. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı bu olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı.

Gösterilerin büyümesi üzerine seçim sonuçları geçersiz ilan edildi ve oylamanın tekrarına karar verildi. Yeniden yapılan seçimlerde Batı destekli Yuşçenko yüzde 51,9 oy alırken, Rusya yanlısı Yanukoviç'in oyları yüzde 44,2'de kaldı. Böylece Yuşçenko ülkenin yeni devlet başkanı oldu.

Rusya gazı kesti
 
Batı yanlısı Yuşçenko iktidarının ilk yılında iki ülke arasında doğal gaz krizi patlak verdi.

Uzun süren müzakerelerin sonunda Ukrayna, Rus gazının fiyatını iki kat artıran anlaşmayı imzaladı.

Yanukoviç sahnede
 
2010 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde ise Yuşçenko'nun oyları yüzde 5'e kadar düşerken, bir önceki seçimleri kaybeden Rusya yanlısı Yanukoviç, bu sefer en yakın rakibi "turuncu prenses" lakaplı Yuliya Timoşenko'yu mağlup ederek devlet başkanlığı koltuğuna oturdu.

Ukrayna'nın Harkov kentinde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile masaya oturan Yanukoviç'in, Karadeniz Filosu'nun Kırım'da bulunma süresini 2042 yılına kadar uzatan anlaşmaya imza atması, Ukrayna'da Rusya karşıtları ve milliyetçilerin sert tepkilerine yol açtı.

"Euro Maydan"
 
Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç iktidarının Kasım 2013'te Ukrayna-AB Ortaklık Anlaşması'nı imzalamayı reddetmesi üzerine Kiev'de başlayan olaylar, Ukrayna'yı tarihinin en büyük kaosuna sürüklerken, Rusya ve Batı arasında "Soğuk Savaş" yıllarını aratmayan gerginliklerin de başlangıcı oldu.

Kiev'de Rusya yanlısı Yanukoviç'in iktidardan inmesi talebiyle patlak veren kitlesel protesto eylemleri, polis ve göstericiler arasında silahlı çatışmalara dönüşerek başkenti savaş alanına çevirdi.

Çoğunluğu radikal milliyetçilerden oluşan eylemciler ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda 100'ü aşkın kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Olayların ardından Yanukoviç ülkeyi terk ederken, Batı destekli muhalefet iktidara geldi.

Kırım, Rusya tarafından ilhak edildi. Olayların devamında Rus nüfusun ve Rusya yanlılarının ağırlıkta olduğu ülkenin doğusundaki Donbass bölgesinde (Donetsk ve Lugansk), büyük ölçüde Moskova destekli milis örgütlenmeleri ile Batı'nın desteklediği Kiev yönetimi arasında silahlı çatışmalar baş gösterdi.

Bölgeyi kan gölüne çeviren çatışmalarda, önemli bölümünü sivillerin oluşturduğu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bölge nüfusunun ciddi bölümü göç etti. Şehirlerin altyapıları büyük zarar gördü.

Rusya destekli Donetsk ve Lugansk "halk cumhuriyetleri" Kiev'den tek taraflı bağımsızlıklarını ilan etti.

Kırım'ın önemi ne?
 
Tarihte Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında savaşlara neden olan Kırım, 1783'te Çariçe Katerina zamanında Rusya'ya geçti. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında Kırım'ı Ukrayna'ya hediye edene kadar yarımada Rusya'ya aitti.

Kendisi de Ukrayna kökenli olan Kruşçev, Rusya'nın hakimiyeti altına girişinin 300'üncü yıl dönümünde Kırım'ı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne verdi.

Her iki ülke de Sovyetler çatısı altında olduğu için o dönem fazla önemsenmeyen bu karar, SSCB'nin çökmesinin ardından Moskova ve Kiev için ciddi önem kazandı.

Büyük önem verdiği Karadeniz Filosu'nun, Batı'ya yakınlaşma riski bulunan Ukrayna'da kalması Rusya'yı kaygılandıran bir konu haline geldi. Nüfusunun çoğunluğu Ruslardan oluşan yarımada 2014 yılında yapılan referandum sonucu Rusya'ya bağlandı.

Rusya-Ukrayna ilişkileri Kırım'ın ilhak edildiği 2014 yılından bu yana çok gergin. Kerç Boğazı'nda iki ülke donanmalarının bu hafta başında karşı karşıya gelmesinin ardından Ukrayna'nın bazı bölgelerinde sıkıyönetim ilan edildi. Kiev, bunun savaş ilanı anlamına gelmediğini söylese de her iki ülke ordusu da teyakkuza geçirildi.

Kiev, Rusya'yı ülkenin doğusunu ve Kırım'ı "işgal etmekle" suçluyor. Ukrayna yasalarında Rusya, "saldırgan ülke" olarak tanımlanıyor. Ukrayna, Rusya ile 1997 yılında imzaladığı "dostluk, iş birliği ve ortaklık" anlaşmasını da yürürlükten kaldırdı.

Halk arasında Rusya karşıtlığının zirve yaptığı, Rusça eğitimin yasaklandığı, Rus sosyal paylaşım sitelerine erişimin engellendiği, medyada Rus dilindeki yayınların sınırlandığı ülkede, Dostoyevski, Tolstoy gibi Rus yazarlarının eserleri de okul müfredatlarından çıkarıldı. (Sonat Kerem / BBC)
 
30.11.2018

Paylaş
İlgili Haberler
ANKET
Türkiye'nin S-400 anlaşmasından vazgeçme ihtimali var mı?

Akar ile Şoygu İdlib'i görüştü
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar ile Rusya Federasyonu Savunma Bakanı Sergey Şoygu, İdlib'deki son gelişmeler, bölgede gerginliğin azaltılması iç
Devamını oku... Erdoğan'dan S-500 üretim mesaj
Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Ofisi'nde gençlerle iftar programında konuştu. Erdoğan burad
Devamını oku... Pobeda'dan 4 Türkiye hattı daha
Rus Aeroflot’un alt markası Pobeda, yaz döneminde 4 noktadan daha Türkiye’ye seferlere başlayacağını duyurdu. Airwaypost'ta yer
Devamını oku... Karlov Vakfı’nın ofisi açıldı
Ankara’da 19 Aralık 2016’da bir sergide düzenlenen terörist saldırı sonucu hayatını kaybeden Rusya‘nın Ankara Büyükelçisi Andre
Devamını oku...
Rusya'da ekonomiye sert fren
Rusya’da yılın ilk çeyreğinde ekonomik büyüme resmi beklentilerin ve uzman tahminlerinin altında kaldı. KDV artışı sonrası Ocak-Mart döneminde ü
Devamını oku...
Erdoğan, Matviyenko'yu kabul etti
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Rusya Federasyon Konseyi Başkanı Matviyenko'yu kabul etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, Rusya Federasyon Konseyi B
Devamını oku...
Minnihanov'dan helal gıda önerisi
Türkiye-Tataristan İş Forumu'ndaki konuşmasında Türkiye ile helal gıda alanında da işbirliği yapacaklarına işaret eden Tataristan Cumhurbaşkanı Rustam
Devamını oku...
Osmanlı'daki Rus ressam ajan
Tarihten bir yaprak: Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR) Başkanı Sergey Narışkin’in yaptığı bir açıklama, az bilinen bir konuda, Rus İmparatorluğ
Devamını oku...
En kolay Schengen vizesi
Rusya vatandaşları 2018 yılında 3,6 milyondan fazla Schengen vizesi aldı. Peki Rusya’da en fazla  Schengen vizesi dağıtan ve vize başvurula
Devamını oku...
"46 bankanın lisansı iptal edilebilir"
Rusya'da uzmanlar Merkez Bankası'nın bankalara yönelik "temiz operasyonu"nda önümüzdeki dönemde de hız kesmeyeceği görüşünde. Analiz şirketi
Devamını oku...
"Almanya bizi kıskanıyor!"
Aydın Sezer, Medyagunlugu.Com sitesinde yazdı: "Geçen hafta bir grup medya mensubu ile birlikte Medya Günlüğü’nü temsilen, Kuzey Akım ve Ku
Devamını oku...
"İhtiyacım olmasa da çalışmaya devam"
Rusya'da yapılan bir kamuoyu araştırması halkın çoğunun çalıştığı işten "ziyadesiyle" memnun olduğunu gösterdi. Kamuoyu araştırmaları merkez
Devamını oku...
 
©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved